 |
    |
    |
 |
    |
    |
 |
 |
ఇతిహాసములు | ఉత్తరరామాయణము | కపిలమునియైన నారాయణుండు రావణునకు స్వస్వరూపంబుఁ జూపుట |  |
కపిలమునియైన నారాయణుండు రావణునకు స్వస్వరూపంబుఁ జూపుట
| కం. | నేనెవ్వఁడని తలంచితొ? నా నిజరూపంబుఁజూచి నా మహిమంబున్ నా నామ మెఱిఁగికొమ్మని యానన మొకయింత దెఱచి నంతటిలోనన్ | 63 |
| సీ. | జ్వలనకీలాసహస్రము లర్కకరలక్ష - లైందవరుచికోటు లచటఁదోఁచె నరసురాసుర వియచ్చర సిద్ధ సాధ్యరు - ద్రాహి గుహ్యక తతు లచటం దోఁచె నఖిల సముద్రంబు లఖిలాంతరీపంబు - లఖిల సరిద్వన్య లచటఁదోఁచె నభము భూమియు గాడ్పు నక్షత్రములు గిరు - లామ్నాయముఖ్య విద్య లచటఁ దోఁచె | |
| గీ. | నట్టి ముఖములు పెక్కు వే లమితకర్ణ నయన నాసాపుటంబు లనంతపదము లమితబాహువు లమితభూషాంబరాదు లమితశస్త్రంబు లమ్మూర్తియందుఁ దోఁచె | 64 |
| కం. | ఆ యద్భుత తేజోనిధి చాయన్ గరియొద్ది దోమచందంబున దై తేయుండు హీనుఁడై తన కాయము గంపింప వెఱచి కన్నులు మొగిచెన్ | 65 |
| వ. | ఇవ్విధంబున | 66 |
| తే.గీ. | కన్ను లన్నియు మొగిచి నక్తంచరేంద్రుఁ డమ్మహామూర్తి కానతు లాచరించి యంజలు లొనర్చి దేవ! నీ వని వధించు నంతకంటె శుభంబేది? యనుచుఁ బలికె | 67 |
| కం. | ఆదట గిరితో గుహతో నా దేవుఁ డదృశ్యుఁ డయ్యె నద్భుతభయస మ్మోదములు వెలయ మారీ చాదులతో నచటు వాసి యతఁ డరిగె నృపా! | 68 |
| తే.గీ. | రామ! గుహలోన గిరిచెంత రావణునకుఁ గనఁబడిన దేవుఁ డెవ్వఁడో యనఁగనేల? యతఁడె కపిలావతారుఁడౌ నాదివిష్ణుఁ డాయనకు నీకు భేద మింతైనఁగలదె? | 69 |
| వ. | అని పల్కి యగస్త్య మునిచంద్రుడు వెండియు రామచంద్రున కిట్లనియె | 70 |
| సీ. | స్నానసంధ్యాజప స్వాధ్యాయ తపముల - నెవ్వాని స్మరియింతు రెల్లఋషులు జగదుద్భవస్థితిసంహారకృత్యంబు - లెవ్వాని క్రీడలై నివ్వటల్లుఁ బ్రాఁబల్కు కల్కి పాపటకు సిందూరమై - యెవ్వాని పదకాంతి యెసకమెసఁగు దేశికోచ్చరితోపదేశమంత్రంబులై - యెవ్వాని నామంబు లింపొనర్చుఁ | |
| గీ. | బద్మజేంద్రాది దేవతాప్రభువు లేమ హామహు నమేయమాయాబ్ధిలో మునింగి దరియు దాపును గానక తల్లడింతు రట్టి హరి వీవకావె? పట్టాభిరామ! | 71 |
| సీ. | పదపంకజరజఃప్రభావంబుచే రాతి - నతివఁగా నొనరించినందువలన సాక్షాన్నిటాలతటాక్షుండు దాల్చు వి - ల్లవవీల విఱిచిన యందువలన ధనువు గైకొను నెపంబున జామదగ్న్యు బా - హాశక్తి హరియించినందువలన నినజుతోఁబ్రతిన చేసినలీల నొకకోల - నమరేంద్రసుతుఁ గూల్చినందువలన | |
| గీ. | నబ్ధి బాణాగ్రమున నిల్పినందువలన నని నజయ్యాసురులఁ ద్రుంచినందువలన నాది నారాయణస్వామి వగుట దెలిసె నరయ నరుఁడవె? నీవు పట్టాభిరామ! | 72 |
| మ. | పదిమోముల్ గల దండి రక్కసు ననిన్ భంజింప నీలాగు నీ వుదయం బొందిన, నీ పనుల్ నడుప నుద్యోగించి, రుద్రాబ్జ గ ర్భ దినేంద్రాబ్జముఖామరుల్ పవనభూభల్లూక రాడ్భానుజాం గదముఖ్యాగచరత్వముల్ గనిరిగా కాకుత్ స్థవంశాగ్రణీ! | 73 |
| ఉ. | అందఱు నందఱౌనె కదా! యందఱిలోఁ బవనాత్మజుండు నీ యందుఁ బ్రపత్తి గల్గిన మహాత్ముఁ డుదాత్తగుణోత్తరుండు సం క్రందనజిద్దశాస్యముఖ రాక్షసముఖ్యుల నొక్కరుండె పో రం దెగఁజూడనోపు బలరాశి నుతింపఁ దరంబె యాతనిన్ | 74 |
| మ. | అకలంకాత్ముఁ డపాయశూన్యుఁ డఖిలోపాయాధికుండం చెఱిం గికదా యెవ్వరి లెక్కసేయక లతాంగింజూచి రమ్మంచు ము ద్రిక యీ మారుతి చేతి కిచ్చితివి భూరిస్తోత్రపాత్రంబుగా సకలజ్ఞుండవు రామ! నీ వెఱుఁగవే సామీరి మాహాత్మ్యముల్! | 75 |
| సీ. | కదలఁ డీతఁడు వజ్రకఠిన విగ్రహుఁ డంచుఁ - బోలఁగా మైనాకశైల మెఱుఁగు వెఱవఁ డీతఁడు మహావీర శేఖరుఁ డంచు - శోధింపవచ్చిన సురస యెఱుఁగు కలఁగఁడీతఁడు భూరిగాంభీర్యనిధి యంచు - వడిఁబాయ యిచ్చిన వనధి యెఱుఁగుఁ బలిమి నీతఁడు మహాబలు నంతవాఁ డంచుఁ - గెరలి మార్కొనిన లంకిణి యెఱుంగు | |
| గీ. | జీవదాయకుఁ డితఁడని సీత యెఱుఁగు రాక్షసాంతకుఁ డితఁ డని యక్షుఁ డెఱుఁగు నధికుఁ డితఁ డని రావణి యస్త్ర మెఱుఁగు సిద్ధమిది యని రామ! నీ చిత్త మెఱుఁగు | 76 |
| సీ. | అవనిజాహృదయ శోకాంధకారము మాన్పఁ - గపిరూపుఁ గనిన భాస్కరుఁ డితండు దశకంధరోద్యాన తరువులు గూల్ప మైఁ - దాల్చు ఝంఝామారుతం బితండు సైన్యేశపంచక సప్తమంత్రిజగిరుల్ - వ్రాల్పఁ బ్రాణము లొందు వజ్ర మితఁడు పరపలాశి కులంబు భస్మంబు గావింప - వాల మూనిన దవజ్వాలి యితఁడు | |
| గీ. | రావణుని ధైర్యలతఁ ద్రుంప ఱంప మితఁడా దైత్యుల కకాలమునఁ దోఁచు మృత్యు వితఁడు సకల కపిలోచన చకోర చంద్రుఁ డితఁడు ఖరకరాన్వయ! మీ కేడుగడయు నితఁడు | 77 |
| ఉ. | రావణపుత్రుకంటె నల రావణుకంటెను వాలికంటె ని ప్పావని బాహు విక్రమవిభాసితుఁ డించుక యల్గెనేని లో కావళి హావళిం గను మహర్షుల శాపముచే స్వకీయ మౌ లా వెఱుఁగండు మత్తకరిలాగున నుండు నితండు రాఘవా! | 78 |
| తే.గీ. | అని ప్రసంగవశంబున ననిలసుతునిఁ బ్రస్తుతించిన కుంభసంభవుని మాట లమృతధారలవలె వీనులార నలరి యెలమితో జానకీజాని యిట్టు లనియె | 79 |
| మ. | కలశీసంభవ! నీవు పల్కినది నిక్కం బంజనాపుత్రుఁడన్ బలు తెప్పం గొనికాదె దాఁటితి విపత్పాథోధి? యీ భానుజా దులు నన్ గొల్వ నొనర్చె నీతని మృదూక్తుల్గావె? యిమ్మేటి కే వలభక్తిన్ ననుఁగూర్చి చేసినపనుల్ వర్ణింపఁగా శక్యమే? | 80 |
| సీ. | తన వాగమృతధార ధరణిజాప్రాణముల్ - నిలిపి నా మదిలోని నెగులు దీర్చె శరణు సొచ్చిన విభీషణుఁ గూర్చుకొమ్మని - తెలిపి మాకుఁ బ్రతిష్ఠ గలుగఁజేసె బవరంబులోఁ బేర్చి పంక్తికంఠుని యుర - స్థలి ముష్టిహతి నొంచి సగముసంపెఁ బరులచే హతులైన ప్లవగోత్తములకు జీ - వము లిచ్చి మా ప్రాభవంబు నిలిపెఁ | |
| గీ. | బడిన లక్ష్మణు బ్రదికించి భానుకులము నిలిపె నంతటఁ జననీక నిర్వహించె వేయు నిఁకనేల? నాకొఱకై యనేక దనుజవీరులఁద్రుంచె నీ యనిలసుతుఁడు | 81 |
| ఉ. | తమ్ముల బంధులం గలసి తల్లులనుం గని నేను సీతతోఁ గ్రమ్మఱ నీయయోధ్య కధికారము గాంచి సుఖించుటెల్ల స త్యమ్ము సమీరసూనుని సహాయతఁ గాదె మునీంద్ర! యెన్ని జ న్మమ్ములకైన నీతని ఋణం బెడఁబాపుకొనంగ నేర్తునే? | 82 |
| చం. | అది యటులుండె నీయన మహామహుఁ డర్కజు చెంతనుండి బ ల్లిదుఁడగు వాలి నేల విదళింప కుపేక్ష యొనర్చె? నాత్మ శ క్తి దెలియకుండుఁగాక యని కిన్క వహించి మహర్షు లేటికీ సదమలమానసాబ్జునకు శాపమొసంగి రెఱుంగఁ దెల్పవే! | 83 |
| మ. | జననం బాదిగ నీ మహాత్ముని భుజాశౌర్యప్రభావోన్నతుల్ వినఁ గాంక్షించెదఁ దెల్పుఁ డంచు హనుమద్వీరావతంసంబు మూఁ పున నాత్మీయ కరంబు సాచి జగతీపుత్త్రీమనోభర్త వేఁ డినఁ బల్కెన్ ముని నానటద్భవజటాటీకాభ్రగంగార్భటిన్ | 84 |
|
 |
|