శ్రీమహాభాగవతము - ప్రథమస్కంధము - కలిపురుషుఁడు ధర్మదేవతను దన్నుట - బమ్మెర పోతన

కలిపురుషుఁడు ధర్మదేవతను దన్నుట

శా.	కైలాసాచల సన్నిభంబగు మహాగంభీర గోరాజముం గాలక్రోధుఁడు దండహస్తుఁడు నృపాకారుండు క్రూరుండు జం ఘాలుం డొక్కఁడు శూద్రుఁ డాసురగతిం గారుణ్య నిర్ముక్తుఁడై నేలం గూలఁగఁ దన్నెఁ బంచితిలఁగా నిర్ఘాతపాదాహతిన్‌.	411
వ.	మఱియును.	412
శా.	ఆలోలాంగక నశ్రుతోయకణ జాలాక్షిన్‌ మహాంభారవన్‌ బాలారూఢ తృణావళీకబళలోభ వ్యాప్త జిహ్వాగ్ర నాం దోళస్వాంత నజీవవత్స నుదయద్దుఃఖాన్వితన్‌ ఘర్మ కీ లాలాపూర్ణ శరీర, నా మొదవు నుల్లంఘించి తన్నెన్‌ వడిన్‌.	413
వ.	ఇ ట్లా ధేనువృషభంబులు రెంటిం గంటకుండై తన్నుచున్న రాజ లక్షణ ముద్రితుం డయిన శూద్రునిం జూచి సువర్ణ పరికర స్యందనారూఢుండగు నభిమన్యునందనుండు గోదండంబు సగుణంబు సేసి మేఘగంభీర రవంబులగు వచనంబుల నిట్లనియె.	414
శా.	నిన్నుం గొమ్ములఁ జిమ్మెనో? కదిసెనో? నిర్భీతివై గోవులం దన్నం గారణమేమి? మద్భుజసనాథక్షోణి నే వేళలం దు న్నేరంబులు సేయ రా; దెఱుఁగవా ధూర్తత్వమున్‌ భూమిభృ త్సన్నాహంబు నొనర్చె దెవ్వఁడవు? నిన్‌ శాసించెదన్‌ దుర్మతీ!	415
క.	గాండీవియుఁ జక్రియు భూ, మండలిఁ బెడఁబాసి చనిన మదమత్తుఁడవై దండింపఁ దగని వారల, దండించెదు నీవ తగుదు దండనమునకున్‌.	416
వ.	అని వృషభంబు నుద్దేశించి యిట్లనియె.	417
మ.	కురుధాత్రీశ్వర బాహు వప్ర యుగళీ గుప్తక్షమా మండలిం బరికింపన్‌ భవదీయనేత్రజనితాంభశ్శ్రేణిఁ దక్కన్‌ జనుల్‌ దొరఁగం జేయ రధర్మసంజనిత జంతుశ్రేణి బాష్పంబులన్‌ గురుశక్తిన్‌ విదళింతుఁ జూడు మితనిన్‌ గోమూర్తిదేవోత్తమా!	418
క.	జాలిఁ బడ నేల? నా శర, జాలంబుల పాలు సేసి చంపెద వీనిన్‌ భూలోకంబున నిపుడే, నాలుగు పాదముల నిన్ను నడిపింతుఁ జుమీ!	419
ఉ.	వాచవియైన గడ్డిఁ దిని వాహినులందు జలంబు ద్రావఁగా నీ చరణంబు లెవ్వఁడిటు నిర్దళితంబుగఁ జేసె; వాఁడు దా ఖేచరుఁడైన, వాని మణి కీలిత భూషణ యుక్త బాహులన్‌ వే చని త్రుంచివైతు వినువీథికి నేగిన నేల డాఁగినన్‌.	420
వ.	అని మఱియు గోరూప యయిన భూదేవితో నిట్లనియె.	421
చ.	అగణితవైభవుం డగు మురాంతకుఁ డక్కట! పోయె నంచు నె వ్వగలఁ గృశించి నేత్రముల వారికణంబులు దేకు మమ్మ! లో బెగడకు మమ్మ! మద్విశిఖబృందములన్‌ వృషలున్‌ వధింతు నా మగఁటిమిఁ జూడవమ్మ! వెఱ మానఁ గదమ్మ! శుభప్రదాయినీ!	422
క.	సాధువులగు జంతువులకు, బాధలు గావించు ఖలుల భంజింపని రా జాధము నాయుస్స్వర్గ, శ్రీధనములు వీటిఁబోవు సిద్ధము తల్లీ!	423
క.	దుష్టజన నిగ్రహంబును, శిష్టజనానుగ్రహంబుఁ జేయఁగ నృపులన్‌ స్రష్ట విధించెఁ బురాణ, ద్రష్టలు సెప్పుదురు పరమధర్మము సాధ్వీ!	424
వ.	అనిన ధర్మనందన పౌత్త్రునకు వృషభమూర్తినున్న ధర్మదేవుం డిట్లనియె.	425
ఉ.	క్రూరులఁ జంపి, సాధువులకున్‌ విజయం బొనరించునట్టి యా పౌరవ వంశజాతుఁడవు భాగ్యసమేతుఁడ వౌదు తొల్లి మీ వా రిటువంటి వా రగుట వారిజనేత్రుఁడు మెచ్చి దౌత్య సం చారము సేసెఁ గాదె నృపసత్తమ! భక్తిలతానిబద్ధుఁడై.	426
వ.	నరేంద్రా! యేము ప్రాణులకు దుఃఖహేతువులము గాము; మావలన దుఃఖంబు నొందెడు పురుషుండు లేఁడు; వాదివాక్య భేదంబుల యోగీశ్వరులు మోహితులై భేదంబు నాచ్ఛాదించి, తమకు నాత్మ సుఖదుఃఖంబుల నిచ్చు ప్రభువని చెప్పుదురు. దైవజ్ఞులు గ్రహదేవతాదులకుఁ బ్రభుత్వంబు సంపాదింతురు; మీమాంసకులు గర్మంబునకుం బ్రాభవంబుం బ్రకటింతురు;లోకాయతికులు స్వభావంబునకుఁ బ్రభుత్వంబు సంపాదింతురు; ఇందెవ్వరికిని సుఖదుఃఖ ప్రదానంబు సేయ విభుత్వంబు లేదు; పరులవలన దుఃఖంబు వచ్చిన నధర్మంబు పరులు సేసిరని విచారింప వలదు; తర్కింపను నిర్దేశింపను రాని పరమేశ్వరునివలన సర్వంబు నగుచుండు ననిన ధర్మదేవునికి ధర్మనందన పౌత్త్రుం డిట్లనియె.	427
ఆ.	ధర్మమూర్తి వయ్య ధర్మజ్ఞ వృషరూప, పరమధర్మ మీవు పలుకు త్రోవ పాపకర్మ చేయు పాపంబు సూచింపఁ, బాపకర్ముఁ డేఁగు పథము వచ్చు.	428
వ.	మఱియు దేవమాయవలన భూతంబుల వాఙ్మానసంబులకు వధ్యఘాతుక లక్షణంబగు వృత్తి సులభంబునం దెలియరాదు; నీవు ధర్మదేవతవు; కృతయుగంబునం దప శ్శౌచ దయా సత్యంబులను నాలుగు నీకుం బాదంబు లని చెప్పుదురు; త్రేతాయుగంబునఁ బూర్వోక్తపాద చతుష్కంబునం దపశ్శౌచదయా సత్యంబులం దొక్క పాదంబు క్షీణం బయ్యె; ద్వాపరంబునం బాదద్వయంబు నశించెం; గలియుగంబందు నివ్వడువున నిప్పుడు నీకుఁ బాదత్రయంబు భగ్నంబయ్యె, నవశిష్టంబగు భవదీయ చతుర్థ పాదంబున ధర్మంబు గల్యంతంబున నిగ్రహింప గమకించుచున్నయది, విను మదియునుంగాక.	429
మ.	భరముం బాపి రమావిభుండు గరుణం బాదంబులం ద్రొక్కఁగా స్థిరయై వేడుక నింతకాలము సుఖశ్రీ నొందె భూదేవి; త చ్చరణస్పర్శము లేమి శూద్రకులజుల్‌ శాసింతు రంచున్‌ నిరం తర శోకంబున నీరు గన్నుల నిడెన్‌ ధర్మజ్ఞ! వీక్షించితే.	430